AVRUPA KONSEYİ GENEL SEKRETERİ’NDEN, RUSYA İNSAN HAKLARI SAVUNUCULARININ ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİNİN İNCELENMESİ BAŞVURUSUNA CEVAP
Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Maria Peichinovich-Burich, Rusya Federasyonu Anayasası’nda önerilen değişikliklerin yasal olarak incelenmesi ve kabul edilmesi prosedürü hakkında Rusların açık toplu başvurusuna yanıt verdi.
Avrupa Konseyine iletilmek üzere hazırlanan ve içlerinde Lev Gudkov, Georgy Satarov, Victor Sheinis, Sergey Guriev, Mikhail Kasyanov, Lev Ponomarev, Kirill Rogov, Boris Vishnevsky, Ekaterina Mishina, Vladimir Ryzhkov, Julia Galyamina, Vladislav Inozemtsev, Valery Borschev, Nikolai Rozov, Alexander Morozov’un da bulunduğu 120’den fazla Rus insan hakları savunucusu, avukat, bilim adamı, siyaset bilimcisi, politikacı ve kamu figürünün imzaladığı itiraz başvurusu Mart ayı ortalarında www.change.org web sitesi üzerinden yayınlanmıştı. O tarihten buyana yaklaşık 175 bin kişi de dilekçeye desteğini açıkladı.
Konuyla ilgili Znak.com’a r değerlendirmelerde bulunan anayasa hukukçusu Stanislav Stanskih, “Avrupa Konseyi’ne itiraz, Anayasa’nın değiştirilmesine ve başkanlık döneminin sıfırlanmasına karşı yapılan en büyük dilekçeydi. Şu anda, Venedik Komisyonu Anayasa değişikliklerinden sadece bir madde hakkında yasal bir görüş hazırlamaktadır (79. Madde – Rusya Federasyonu Anayasasının uluslararası anlaşmalardan öncelikli olması hakkında). Rusya vatandaşları, Avrupa Konseyi’nden tüm önemli değişiklikler ve bunların kabulü ile ilgili prosedürün işleyişi hakkında Venedik Komisyonu’nun görüşünü almasını istemektedir ”dedi.
“Genel Sekreterden diplomatik yanıt”
Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Rusların talebini inceledi ve ciddiye almaya söz verdi. Maria Peichinovich-Burich 10 Nisan’da St. Petersburg Uluslararası Hukuk Forumu’nda yaptığı konuşmada, Avrupa Konseyi’nin anayasa değişiklikleriyle ilgili iç tartışmaları yakından izlediğini ve Venedik Komisyonu’na bu konuda ek bir talep gönderme olasılığını gözden uzak tutmadığını belirtti. Genel Sekreter, Rusya’nın temel yasasında yapılan değişikliklerin yasal incelemesinin ülke için de yararlı olacağını umduğunu belirtti.
Maria Peichinovich-Burich’in sözlerini değerlendiren Anayasa hukukçusu Stanislav Stanskih, “Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’nin yanıtı çok diplomatik ve temkinli – Avrupa Konseyi’nin çalışmalarında Rusların dilekçesi dikkate alınacak, bizi bilgilendirecekler. Gerçek şu ki, bu talebin ilgilendiği devletin onayı olmadan Venedik Komisyonu’na böyle bir talepte bulunmak, Avrupa Konseyi liderliğinin Kremlin ile çatışmaya girmesi anlamına gelir. Ancak diyaloğun başlamasından memnunuz – sivil toplumun sesi duyuldu, Venedik Komisyonu’nu isteme fikri düşünülüyor. Avrupa Konseyi’nin Rusya’nın sivil toplumuna yardımcı olmak için yeterli kararlılığa sahip olacağına dair hala umut var ”dedi.
Demokrasi ve İnsan Haklarını Geliştirme Merkezi başkanı itirazın organizatörlerinden Yuri Dzhibladze, Rus yetkililerin buna karşı çıkmasına rağmen belgenin kabul edilme şansı olduğunu tahmin ettiğini belirterek, “Venedik Komisyonunun değerlendirmeleri tavsiye niteliğinde olmasına rağmen, uzmanlar ve aktivistler bu değerlendirmenin referandumdan önce tamamlanmasını istiyor. Bundan sonra ancak Rus vatandaşları, Avrupa Konseyi üyesi olarak Rusya’nın Avrupa normlarını ve yükümlülüklerini göz önünde bulundurarak değişiklikler hakkında görüş oluşturma fırsatına sahip olacaklar” diyor.
Stanislav Stanskih, Venedik Komisyonu kararının, değişikliklerle ve bunların kabul edilmesiyle ilgili ihlallerin belgelenmesini sağlayacağını da sözlerine ekledi.
İnsan hakları aktivistleri mezkur dilekçede, Anayasa’da yapılan değişikliklerin, Rusya’nın siyasi sisteminin işleyişini iyileştirmeyi, demokratik kurumların geliştirilmesini değil, mevcut siyasi seçkinlerin iktidarının devam etmesini sağlamayı amaçladığını belirterek, “En önemli şey, mevcut devlet başkanının cumhurbaşkanlığı yaptığı dönemin yok sayılmasını içermesi ve 20 yıldan fazla bir süre sonra iki defa daha 6’şar yıllığına seçilmesine izin vermesidir. Bu demokratik bir devletin temel ilkesini olan iktidar değişimini ihlal edecektir” diyorlar.
Venedik Komisyonu’nu danışman niteliğinde ve aldığı kararlar resmi olarak bağlayıcı değil. Ancak temayül gereği, devletler bu uluslararası yasal organın anayasa ve seçim hukuku alanındaki otoritesini dikkate alarak tavsiyelerini uygulamaya çalışırlar.
