Değerli soydaşlarım,
Çocukluğumda doğduğum köyde duyduğum, Çerkes kadınının Erkeklere gösterdiği büyük saygıyı anlatan, dinleyenlerin tüylerini diken diken eden bu hikâyeyi geç de olsa sizlerle paylaşmak ve Çerkes literatürüne kazandırmak en büyük arzumdur.
Hikâyeyi derleyen, anlatan ve yazan:
Śey Yılmaz DÖNMEZ
***
Yaşlı Meleçhan birkaç gündür ortalıkta hiç görünmeyen dul eltisinin sağlık durumundan endişe duyar. “Böyle oturmakla olmaz, gidip bir bakayım” diye evinden dışarı çıkar. Köyün ortasındaki ana yolun kenarında yavaş yavaş yürümeğe başlar.
Bir müddet yürüdükten sonra Abıdelerin hamile gelini ile yolları kesişir. Gelin yolun karşısına geçecektir. Ancak ana yoldan gelen yaşlı kadının geçmesi için onu yolun kenarında saygıyla bekler. Yaşlı kadın yaklaşınca başını hafif öne eğerek selam verir. Yaşlı kadın gelinin önünden geçmeden olduğu yerde durur.
– “İyi günler gelin, geç yavrum geç.” diyerek geçiş önceliğini geline vermek ister.
Gelin;
– “Anneciğim, yaşlı bir kadının yolunu kesti diye içine girdiğim aileye bana utanç getirtme, lütfen buyur geç.” der ve yaşlı kadına önce kendisinin geçmesi için yalvarır.
Yaşlı Meleçhan;
– “Güzel gelinim o karnında taşıdığın erkek mi, ya da kız mı sen de, ben de bilmiyoruz. Asıl sen bana bu yaştan sonra utanç getirtme” der.
Bu söz üzerine gelin mahcup bir şekilde yaşlı kadının önünden geçip gider.
Meleçhan da yoluna devam eder.
Kıssadan hisse….!!!
***
ĞESEPETXIDE. ADIǴE BZIĹFIĞEM KUĹFIĞEM ŞHAĆAFE ZEFİŞ`IRER.
Siĺepkoğu ĺaṕexer, sićeĺeğum tiçıĺe şızexesxığağew ádıǵe bzılfığem kuĺfığem fiş`ıre şhaćağer kıxiğeşew, zexezıxırem yipkışöéĺ, yıśıxer kezğetećıre zı xeseṕetıde kuşfas`ow kuş`aćezhıjı sıfay.
Tıxıder kezıoátew kezıtxıjığer: Śey Yelmız.
Meleçḣan mefe zawle ḣuğew kemıĺağore yinıseğu yisavunığe yiğapeştığ. Moşte sışıse ḣunep sıqonı ze sıkepĺen yi`uy çıler ṫ`ow zepızıwtıra ğogum tehağ. Lesew gogu nezım gotew šiqu-šiqow gonew riğejağ.
Mo tequ keqotağew Abdeme ya ĺermıh nıse (ćaĺe kıfeḣuşt-ğumı) wuram ṫuáćem kıdećığew Meĺeçhan yiğogu zepimıçını paya ğogu nezım utew uş`ağew. Nısem nıwor kızeqotıĺ`em edep xeĺew şxıpšıze yiş tequ riwfexew selam rixığ.
Meleçhaniy nısem yıdejı kızesim kızetewçöáğ.
“Wimafe şü`ı tinıs. Bleć zyane sikurmen bleć.” Kırioáğ.
Nısem “Tham şü`ı weĺeğu` teán. Nahıjın yiğoqu Abdeme yanıse zepiçığ yaow, sıkızxehağe wunağom yemıqu` fesemğahaba téán yeblağ.” yiuy nıwem blećınew keĺeuğ.
Nıwom
“A tinıse dax a wınıbe yıĺır şawoá-pşaşa woriy seriy tş`erep. Aynah mı nıbjım sıkesığew woé zı yemıqu` kesemğahaguş.” Kızreom nıser guĺıte zerexemıĺım ewćıtıjığew, nıwom yiğuqu zepiçığ. Nıworiy nıser zıblećım yiğugu riğeḣujığ.
Carı adıǵe xabzer zoğrome yaĺıntfe rigore ĺım zerexelır.
Tıxeder kezıoatew kezıxıjığer:
Śey YILMAZ
