MOSKOVA’DA ANA DİLLERİ ÖĞRETMEK İÇİN BİR MERKEZ OLUŞTURMA FİKRİNE KUZEY KAFKASYA’DAN DESTEK

Moskova’daki etnik toplulukların temsilcileri, Moskova Belediye Başkanlığı’na Rusya Halklarının Dillerini İnceleme Merkezi kurulması için teklifte bulundu.

Başkentte yaşayan etnik toplulukların temsilcileri, Moskova okullarında anadillerin öğretiminin, hem öğretmen eksikliği, hem de okulda dil gruplarının oluşturulmasının zorluğu nedeniyle mümkün olamadığını belirterek, Belediye Başkanı Sergei Sobyanin’e yerel dillerde uzaktan eğitim programı düzenlemesi ve Rusya Halklarının Dillerini İnceleme Merkezi oluşturması önerisinde bulundu. Kuzey Osetya, İnguşetya ve Dağıstan’dan uzmanlar, Moskova’daki ortak çalışma merkezlerinde veya Pazar okullarında çocuklara bir alternatif öğretim fırsatı sunulabileceğini söylüyorlar.

28 Aralık 2020 tarihinde Moskova Belediye Başkanı Sergei Sobyanin’e yapılan çağrı, Rusya Devlet Başkanı’na bağlı Dağıstan Daimi Misyonu Kamu Konseyi Başkanı Khadzhimurad Hajiyev, Moskova Kumuk Topluluğu Başkanı Bolat Kochkarev ve Kuzey Osetya Devlet Üniversitesi Profesörü Tamerlan Kambolov dahil olmak üzere, Moskova’da yaşayan halkların 66 temsilcisi tarafından imzalandı.

Başvuruda, “Okul çocuklarının anadillerini öğrenme hakkını kullanma fırsatlarının olmayışından” duyulan endişe dile getirildi.

Halkların temsilcilerine göre, özellikle Moskova’daki okullarda, ebeveynlere “Anadiller ile ilgili çalışmaları kendi anadillerinde (Rusça) şeklinde düzenlemenizi rica ediyorum” cümlesi içeren hazır başvuru formlarını doldurmaları öneriliyor. Bu uygulama da Rusça dışında bir ana dil seçme olasılığını baştan dışladığı gibi, ana dilleri tanıma fikrinin kendisiyle de çelişiyor.

Müracaatçılara göre, Moskova’daki okullarda ve ulusal cumhuriyetlerin dışında kalan diğer bölgelerde anadil çalışmalarının düzenlenmesinin önündeki ana engel, “mevcut standartlara göre bir okul bünyesinde, Rusça dışında başka bir ana dili öğrenmek için bir sınıf veya grup oluşturmanın pratik olarak imkansız olması gerçeğidir.

Başvuru mektubunda “Diğer bir engel de, Rusya halklarının dillerinde uzman eksikliği veya yokluğudur. Eğitimle ilgili konularla ilgilenen okullarda ve bölümlerde fırsatların olmaması, çocuklarımızı halk eğitim sisteminde kendi ana dillerini öğrenme hakkından mahrum etmemelidir. 2020’de uzaktan eğitim teknolojilerinin hızlı gelişimi sonrası bunu tam teşekküllü bir eğitim biçimine dönüştürmek, bu sorunu çözmemizi sağlayabilir” deniliyor.

Halk temsilcileri Sobyanin’e yaptıkları başvuruda, dillerin korunmasına katkıda bulunacak çeşitli önerileri dile getirdiler. Özellikle 1-9. Sınıftaki okul çocuklarının ebeveynlerine, çocukları için “Rusya halklarının dillerinden herhangi bir ana dili” öğrenmeleri için başvurma fırsatı verilmesini istediler. Mektubun yazarları, “Ebeveynlerden gelen başvuruların kabul edilmesinde, Rusça dışında başka bir ana dil seçimine fırsat vermeyen resmi bir yaklaşım kabul edilemez” dediler.

Müracaatta ayrıca, okul çocuklarının ebeveynlerinden gelen başvuruların devlet hizmetleri portalı ve Moskova Belediye Başkanının resmi web sitesi aracılığıyla kabul edilmesini organize etmek, “bir ve yakın okullar” temelinde tam zamanlı eğitim için çalışma grupları oluşturmak ve bu tür grupları oluşturmak mümkün değilse “uzaktan eğitim teknolojilerini kullanmak” için teklifler bulunuyor… Moskova belediye başkanına yöneltilen bir başka öneri de, okul çocuklarının diğer eğitim organizasyonlarında “Ana dil” ve “Yerli edebiyat” konularını “tam zamanlı ve uzaktan” öğrenmelerine fırsat verilmesi.

Sergey Sobyanin’e yapılan başvuruda, “Ana dil” ve “Yerli edebiyat” konularında okul çocukları için uzaktan eğitimin organizasyonu ve yürütülmesi için, Moskova ve ulusal cumhuriyetlerden uzmanların katılımıyla Moskova’da bir Rusya Halklarının Dillerini İnceleme Merkezi oluşturmanın yanı sıra okullarda öğretim için teknik bir temel hazırlamayı öneriyoruz. ” denildi.

MOSKOVA BELEDİYE BAŞKANLIĞI MERKEZİN KURULMASI FİKRİNİ KABUL ETTİ

Moskova yetkilileri mektubun yazarlarına, Merkezin oluşturulması konusunun şu anda uzmanlar tarafından incelenmekte olduğunu söyledi. “Projemizin hala çok kaba. Sonuçlandırmaya ve büyük ayarlamalara ihtiyacı var. Şimdi bile, bu sorunu derinlemesine inceleyerek, birçok konunun yalnızca uzmanlarla değil, ebeveynlerle de istişare gerektiren daha kapsamlı bir çalışmaya tabi olduğunu görüyoruz. Örneğin, ilkokul çağındaki çocuklar için bir dili uzaktan öğrenme seçeneği çalışma ister. Küçük öğrencilerin anadilini sınıftaki bir öğretmenle öğrenmeleri daha iyi olacaktır. Bu tür bir öğrenme, bir öğretmenle canlı temas, çocuğu monitördeki resimden daha olumlu etkiler. Ancak metropol koşullarında çocuklara ana dillerini öğretmek için, bu dilin öğretmeni ile öğrencileri sınıflarda bir araya getirmeliyiz. Bu nedenle, bir öğretmenin ayda birkaç kez çocuklarla ders vermesi için başka bir sistem geliştirmek gerekir ” denildi.

KUZEY KAFKASYA’DAN UZMANLAR GİRİŞİMİ DESTEKLEDİ

Mektubun ortak yazarlarından Rus Bilimler Akademisi Dilbilim Enstitüsü ve Vladikavkaz’da Filoloji Doktoru Tamerlan Kambolov Kavkaz Uzel muhabirine yaptığı açıklamada, “Bu mektup, bilimsel bir konu olarak bir dil öğrenmekle ilgili değil, Moskova’da yaşayan okul çocuklarının ana dillerini öğretmek için bir sistem düzenlemekle ilgilidir. İlk başta, bazı okulların bir etno-kültürel bileşen tarafından kullanılacağı varsayıldı. Yani, çalışacak birkaç okul olacaktı. Tatar dili, Tatar kültürü için bir okul, Oset diasporası aynı arzuyu ifade ediyorsa onlar için birkaç okulda bu tür bir dil eğitimi düzenlenebilir denildi ama böyle bir yöntemin devasa bir metropolde uygulanması zor” dedi.

Tamerlan Kambolov, “Bu pandemi ortamında uzaktan eğitim alternatif bir çözüm olabilir.  Uzaktan eğitim hiç olmamasından daha iyidir. Belki de ebeveynlerin hafta sonları çocuklarını dile dayalı olarak oluşturulmuş sınıflara getireceği bu merkez temelinde bir tür Pazar okulu düzenlemek daha uygun olacaktır. Pek çok seçenek var ama burada anadillerini öğrenme hakkının hayata geçirilmesinin istenmesi önemlidir. Bu hak var gibi görünüyor, ancak bu hakkı kullanmanın bir yolu yok. Ancak artık çocukların dil öğrenme haklarını kullanma fırsatı var. Ve elbette bunun için finansman gerekiyor” dedi.

Sobyanin’e yapılan çağrının yazarlarından olmayan İnguşetya’daki Tüm Rusya Halk Cephesi projesinin koordinatörü Larisa Tochieva , Rusya Halklarının Dillerini İnceleme Merkezi açma fikrinin “onay ve desteği hak ettiğini” söyledi .

Tochieva, “Sonuçta, okullar, -sayıları az olduğu için- ulusal azınlıkların genç temsilcilerine anadil dersleri verme imkanına sahip değil. Böyle bir kurum açılırsa, bu” Rusya Eğitim Yasası”nın uzaktan uygulanması için tam bir fırsat sağlayacaktır. Ayrıca, sadece genç nesillere anadillerini öğretmekle kalmayıp, ulusal kültürün temel bileşenlerini çocuklara tanıtmak, tüm öğrencilerin farklı halkların ulusal kültürünü öğreneceği Cumhuriyet Günleri düzenlemek de mümkün olacak” dedi.

Tochieva’ya göre çocuklar internette “birçok yeni ve ilginç şey” öğreniyorlar, ancak bu bilgi yarışında en önemli şey olan kendi halklarının kültürünü, dillerini, gelenek ve göreneklerini bilme ve anlama arzusu çoğu zaman kayboluyor.

Tochieva, “Ruslar için bu konu daha az önemli, çünkü ülkemizdeki devlet dili Rusça ve medyada yaygın bir kullanımı var. Ancak Kuzey Kafkasya cumhuriyetlerinde, örneğin İnguşetya’da İnguş dili ailelerde ve pratikte kullanılıyor. Fakat küçük vatanlarından uzakta yaşayan çocuklar için anadillerini öğrenme konusu çok acı bir konu” dedi.

DAĞISTAN YERLİLERİ İÇİN, ANADİLLERİNİ ÖĞRENME SORUNU ÖZELLİKLE ÖNEMLİDİR

Sobyanin’e mektubu imzalayan Rusya Devlet Başkanı’na bağlı Dağıstan Daimi Misyonu Kamu Konseyi Başkanı Khadzhimurad Hajiyev de, başkentin eğitim sistemi koşullarında anadili öğrenme meselesinin Dağıstan yerlileri için de “büyük bir sorun” olduğunu söyledi.

“Dağıstan özel bir durum. Cumhuriyette elli dil ve lehçe var. Yazılı dili olan edebi dilleri alsanız bile, bir düzine olacak. Ve yine de bu bir sorun. Ve mektubu tartışma sürecinde Moskova belediye başkanlığına bu sorunu dile getirdim ve tartıştım. Bizim durumumuzda böyle bir merkezin kurulması zorlu bir iş. Elbette çözülemeyecek sorun yok ama bu durumda çok büyük problemler ortaya çıkıyor“ dedi.

Hajiyev, ana dillerin öğretiminde personel sorununu anahtar sorun olarak görüyor. “Dağıstan dillerini Moskova okulları çerçevesinde öğrenmek sorunlu ve yapılması zor. İlkokul çocuklarının ana dillerini uzaktan öğretmede bazı zorluklar var. Bunu uzaktan almayacağız” dedi. Hajiyev’e göre, Moskova Gençlik Politikası Halkla İlişkiler Komitesi’nin ortak çalışma merkezlerinde böyle bir eğitim düzenlemek için gerçek bir fırsat var. “İnsanlarımız Moskova’nın tüm semtlerinde bulunuyorlar. Bu kuruluşla bir anlaşma imzalayabilir ve orada Dağıstan’ın ana dillerini öğrenmek için dersler düzenleyebilirsiniz… Anadili tanıma ve öğrenme bir dizüstü bilgisayar monitöründen değil, yaşayan bir kişi aracılığıyla, bir öğretmen aracılığıyla olmalı. Tabii bunun için bir okul başlatmak için fon gerekiyor. Ve umarım Moskova Eğitim Bakanlığı bu konuda bize yardımcı olur” diyor Khadzhimurad Hajiyev.

Sobyanin’e yazılan mektubun hazırlanmasına katılmayan Dağıstan Eğitim Geliştirme Enstitüsü’nün bilimsel ve metodolojik çalışmalarının rektör yardımcısı Miyasat Muslimova da, Dağıstan’da ana dili öğrenme sorununun “her zaman güncel olduğunu” söyledi . Miyasat Muslimova, “Yerli Dilleri Araştırma Merkezi, Dağıstan Üniversitesi’nde uzun süredir ve çok başarılı bir şekilde faaliyet gösteriyor. Kendi yöntemleri, kendi gelişmeleri var. Moskova girişim grubunun meslektaşlarından yardım istemek için bir nedeni olduğunu düşünüyorum  ve onlar da yardımcı olmaktan mutluluk duyacaklar” dedi.

Yerel dilleri Pazar okulu biçiminde öğretme seçeneğini uzaktan öğrenmeye göre daha uygun bulan Muslimova, “Çocuklara, özellikle ilkokul öğrencilerine uzaktan dil öğretmek gerçekçi değil. Bir çocuğu, yabancı bir kadının monitörden kendisine dikte ettiği alışılmadık kelime ve cümleleri öğrenmesi için bir bilgisayarın önünde oturtmakla, onu başarısızlığa karşı önceden programlıyoruz. Çocuklara şahsen öğretilmesi gerektiğinden eminim. Pazar derslerinde öğretmen, şefkatli ve disiplinli olarak onun karşısında olur. Cumartesi ve Pazar günleri veliler çocukları okula getirirler. Bu uzaktan yapılmasından daha iyidir” dedi.

Ona göre anadilini öğrenmek isteyen pek çok kişi var. Miyasat Muslimova, “Ama çocuklardaki bu arzunun ortadan kalkmaması için her şey yapılmalı. Ana dil derslerinin ilginç ve heyecan verici olması gerekiyor. Ve çok geçmeden öğretmen öğrencisiyle anadillerinde konuşmalı” dedi.

Aralık 2019’da “Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti Halklarının Dillerinin Korunması ve Geliştirilmesi Sorunları” konferansının katılımcıları da anadillerin zorunlu olarak öğrenilmesini talep etmişlerdi. Okullara kendi ana dillerinde ders kitabı verilmediği ve birçok öğretmenin yetersiz eğitim aldığı belirtilmişti. Konferans katılımcıları, cumhuriyet parlamentosuna bir itirazda bulunarak, Devlet Duması’na, 2018’de kabul edilen ve anadillerin gönüllü olarak çalışılmasını sağlayan eğitim yasasında yapılan değişiklikleri iptal etmesini önerdiler.

Ocak 2019’da, Adıgey’in Shovgenovskiy semtinde yaşayanlar da, cumhuriyet okullarındaki Adıge dili derslerinin sayısında artış talep etmişlerdi. Onların görüşüne göre çocuklar Rusça konuşulan ortamda ana dillerini unutuyor ve aile çevresi de bu boşluğu dolduramıyordu. Müracaat sonrası cumhuriyetin başı, eğitim bakanına bu meselelerle ilgilenmesi talimatını vermişti.

_________

Kaynak: Tatiana Gantimurova, “Kavkaz Uzel” den kısmen özetlenmiştir.